Margaux Tjoeng Journalist – Oceaan correspondent

Burgerwacht op de vissersjacht – One World

Burgerwacht op de vissersjacht – One World juni 2016

Wietse van der Werf patrouilleert bij de Eolische eilanden – Photo © Chris Grodotzki / The Black Fish

Hoe bescherm je de eindeloze zeeën en oceanen tegen illegale visserij? Niet alleen met strikte handhaving door autoriteiten, denkt Wietse van der Werf. Met zijn actiegroep The Black Fish leidt hij burgers op tot undercoveragenten die ter land ter zee en in de lucht de handhavingsautoriteiten een handje helpen.

 

Je gaat met je vissersboot de Middellandse Zee op, gooit een stuk dynamiet in het water en de dode vissen komen vanzelf bovendrijven. Met een volle buit vaar je vervolgens weer terug naar de haven. Hartstikke effectief en lucratief, maar ook hartstikke verboden. Het is een van de voorbeelden van illegale visserij, net als het gebruik van drijfnetten, het vissen op bedreigde diersoorten en de vangst van vissoorten in beschermde gebieden en buiten de daarvoor bestemde seizoenen.

In de Middellandse Zee is 97 procent van de visbestanden overbevist, stelde de Europese Commissie in november 2015. Illegale visvangst en overbevissing tast het complexe ecosysteem van het grootste deel van onze planeet aan. De zeeën en oceanen zijn onze grootste leverancier van zuurstof en bovendien een grote bron van voedsel. 

Een burgerhandje helpen
“

Een burgerhandje helpen
Naar schatting 40 procent van alle vis die in Europa verhandeld wordt, is illegaal gevangen”, zegt Wietse van der Werf (33). Hij volgde een opleiding tot vioolbouwer en raakte al op jonge leeftijd betrokken bij verschillende milieubeschermingsacties. Met de maritieme wereld kwam hij in aanraking toen hij als bemanningslid van Sea Shepherd strijdde tegen de illegale walvisvangst. Gaandeweg ontwikkelde hij een visie op hoe je illegale visserij moet bestrijden. “Een onderschat probleem”, meent hij. “Hoewel steeds meer maritieme gebieden zijn beschermd, missen de handhavende autoriteiten mankracht en middelen om de verboden praktijken écht goed te bedwingen.”

Inspecteur Wietse van der Werf onderzoekt op aanwezigheid van illegale drijfnetten in Tunesië – Photo by Nico Jankowski / The Black Fish

Voor Van der Werf reden om de handhavers een handje te helpen in de internationale strijd tegen de illegale visvangst. In 2010 startte hij The Black Fish met acties gericht op de beschermde Blauwvintonijn. Ook begon hij al snel met een trainingsprogramma waarin burgers leren hoe ze bewijsmateriaal van illegale praktijken verzamelen. Bijvoorbeeld in de havens van Sicilië en Gotenborg en de Britse Morecombe Bay waar geregeld illegale  kokkelvisser opduiken.

Burgers inzetten als inspecteurs heeft grote voordelen. ‘Gewone’ inspecteurs kunnen namelijk niet overal tegelijk zijn en zijn bovendien gebonden aan bepaalde regels en wetten. Zo moeten ze in veel landen hun bezoek aankondigen. “In Zweden mogen inspecteurs alleen in uniform een schip benaderen. Daardoor is er buiten havenstad Göteborg veel illegale visserij. Wanneer de kapitein gebeld wordt door de inspectie, worden de illegale netten snel opgeborgen.”

 

Inspectienetwerk
Valeska Diemel, een Duitse studente mariene biologie, is zo’n burgerinspecteur. Ze voegde zich bij het Citizen Inspector Network van The Black Fish en volgde de vierdaagse opleiding van de stichting. “Tijdens de training leer je vissersschepen herkennen, wat de minimumlengte is voor vis die gevangen mag worden, welke netten en lijnen toegestaan zijn en hoe je illegale praktijken kunt herkennen”, legt ze uit. “Vissers maken bijvoorbeeld lokaassystemen van PET-flessen en palmbladeren waar andere dieren zoals dolfijnen en schildpadden in verstrikt raken. Daarnaast leer je welk bewijsmateriaal belastbaar is en hoe je dat vastlegt.”

Bij haar eerste ‘vrijwilligersvakantie’ op Sicilië was het al snel raak. Tijdens een visfestival, bedoeld om een vruchtbaar visseizoen in te luiden, werd ze samen met Wietse als toeristisch koppel warm onthaald door lokale vissers en uitgenodigd een stukje mee te varen. “Ze waren heel aardig tegen ons. Sicilianen zijn warme mensen en ze willen ook dat je met een goed gevoel naar huis gaat. Het toerisme is belangrijk voor ze.” 

Toen de boot eenmaal op open zee was, ontpopte het stel zich als undercover rechercheurs. Diemel: “Op een gegeven vroeg ik waar het toilet was. Toen ik afdaalde naar het benedendek en vond daar illegale drijfnetten, verborgen onder een zeil.” Het team op Sicilië gaf al het bewijsmateriaal en uitgebreide documentatie af aan de Italiaanse kustwacht die het in een rechtelijke procedure inbracht.

Hulp van boven
Vissers die zich niet aan de regels houden, hebben wat te vrezen nu bijna honderd burgers er een vrijwilligersbaantje als inspecteur op nahouden. The Black Fish wil de komende tien jaar nog 1600 burgers opleiden.. Het Citizen Inspector Network werkte de afgelopen drie jaar aan 28 projecten in twaalf verschillende Europese landen. “Dat heeft to ruimt twintig inbeslagnames en strafvervolgingen geleid”, aldus Van der Werf.

Sinds vorig jaar krijgen de handhavingsautoriteiten ook bijval vanuit de lucht. Van der Werf zette samen met de Britse sportvlieger Daniel Beeden The Wildlife Air Service op. Sportvliegers die toch al hun vlieguren maken, kunnen zo hun bijdrage leveren. “Door een natuurbeschermer bij ze in het vliegtuig te zetten, kunnen we vanuit de lucht zien wat er gaande is. Wat daar alleen opmerkelijk aan is, is dat de wetgeving dit nog niet in alle landen toestaat. Daarom zijn we gaan lobbyen in Brussel. We verwachten dat hopelijk na de zomer inspecties vanuit de lucht worden toegestaan. Daarmee zullen we de eersten ter wereld zijn die de plezierluchtvaart wereldwijd inzetten voor natuurbeschermingszaken.”

Ocean Hub
Afgelopen jaar ontving Van der Werf van de gelijknamige stichting de Future for Nature Award, een internationale prijs die jaarlijks wordt uitgereikt aan drie inspirerende en innovatieve natuurbeschermers. Een deel van de 50.000 euro aan prijzengeld zet Van Der Werf in voor zijn nieuwe project: de Sea Ranger Service. Werkloze Rotterdamse jongeren worden omgeschoold tot maritieme specialisten in de handhaving en natuurbescherming.
Onder begeleiding van oud-medewerkers van de Koninklijke Marine gaan de ‘rangers’ de zee op. Ze zullen bijvoorbeed in Zuid-Italië patrouilles uitvoeren, zwerfvuil ruimen en zijn zelfs in staat vermiste vluchtelingen te redden. De Ocean Hub, zoals de loods gaat heten, moet in de toekomst het hoofdkwartier worden van de internationale strijd tegen illegale visserij. Van der Werf hoopt er in de toekomst meerdere boten te bouwen waarmee de rangers op pad kunnen.

Scheepsbouwer Mirko Hoette is betrokken bij de bouw van de eerste boot. De wereldburger bracht zijn leven voornamelijk door op zee en belandde in Australië waar hij als visser op een trawler van 20 meter regelmatig illegale vispraktijken tegenkwam. “Als het ’s ochtends licht werd, zag je 40 km voor de kust de Japanse longliners over de horizon verdwijnen. Die hadden daar ‘s nachts illegaal zitten vissen.”

Boten bouwen is zijn grote passie en voor het exemplaar waaraan hij momenteel werkt, zocht hij een goed doel. Via een kennis hoorde hij over The Black Fish en kwam zo in contact met Van der Werf. Als snel raakte hij betrokken bij de plannen van de Sea Ranger Service en besloot om zijn schip in te zetten. “Die jongen snapt dat het niet zo zeer schort aan adequate wetgeving, maar dat er een chronisch capaciteitstekort is in de wereldwijde handhaving. Bovendien heb ik ongelofelijk veel vertrouwen in de manier waarop hij mensen mobiliseert. Hij spreekt mensen aan op hun talenten en lanceert zijn projecten met daaromheen een actief sociaal netwerk. Dat creëert de beste mond-op-mondreclame.”

Bootcamp
Bootcamp 
Voor de Sea Ranger Service heeft Van de Werf ook deze keer een troef om uiteindelijk twaalf jongeren te vinden. Hij organiseert een bootcamp: een expeditie die van het noordelijkste puntje van Noorwegen tot de Sahara van Tunesië voert. De rangers zullen tijdens deze reis alles leren over het zeeleven en krijgen bovendien de kans om een duik- en reddingsdiploma te halen. Zo is er voor de afvallers na de bootcamp zeker kans op een baan in de maritieme sector.

Om de hoek van de toekomstige Ocean Hub woont Niels van Meuwen (22). Toen de Schiedammer in de krant las over de Sea Ranger Service zocht hij direct contact met Van der Werf. In het verleden zat hij op de scheepvaartschool, maar maakte de opleiding tot maritiem officier niet af. “In een baan als machinist op binnenvaartschip vond ik niet echt mijn levensdoel. Ik was jong en wist nog niet zo goed wat ik wilde.” In de missie van een oceaanbeschermer klinkt voor hem meer toekomstmuziek. “Met dit project heb ik ook echt het idee dat ik iets goeds doe.”

Van werkloze tot maritieme specialist
Illegale vissers hebben wat te vrezen als bijna honderd burgers er een vrijwilligersbaantje als burgerinspecteur naast gaan doen. The Black Fish wil in de komende tien jaar 1600 burgers gaan opleiden. Het ‘Citizen Inspector Network’ werkte de afgelopen drie jaar aan 28 projecten in twaalf Europese landen. “Naar schatting heeft ons werk ruim 20 inbeslagnames en strafvervolgingen ondersteund”, aldus Van der Werf.

Met de Sea Ranger Service hoopt Van der Werf nog meer te kunnen doen. “Ik denk dat de gemeente hier heel enthousiast van wordt. De jeugdwerkloosheid in Rotterdam is 2,5 keer het landelijke gemiddelde. Ze staan te springen om een oplossing. Als er subsidiegeld is voor werkervaringsplekken, waarom zou je dat kapitaal dan niet investeren in de omscholing van werkloze jongeren tot maritieme specialisten. Een sector die bovendien kampt met een tekort aan jonge aanwas. En, daarbovenop bescherm je ook nog eens het oceaanleven!”


Wat doe je als burgerinspecteur?
–    Als burgerinspecteur krijg je een opleiding van 4 dagen. Via crowdfunding spaar je minimaal 350 euro voor je reiskosten naar een haven in Europa. Vervolgens voer je als koppel patrouilles uit in meerdere havens per dag. Om niet opgemerkt te worden, wissel je als stel geregeld van locatie.
–    Voor meer informatie ga naar The Black Fish.


Dit artikel werd gepubliceerd in het juni 2016 nummer van OneWorld

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Artikelen zoeken op thema